Voeding speelt een grote rol bij jicht. Jicht is een vorm van reuma waarbij kleine kristallen zich ophopen in de gewrichten. Dat geeft plotselinge, hevige pijn, vooral in de grote teen, maar ook in de enkel of knie. Die kristallen ontstaan door te veel urinezuur in het bloed. En wat je eet, heeft direct invloed op de hoeveelheid urinezuur die je lichaam aanmaakt. Door bewuste keuzes te maken aan tafel, kun je aanvallen voorkomen of minder ernstig maken.
Wat urinezuur te maken heeft met wat je eet
Urinezuur ontstaat als je lichaam stoffen afbreekt die purines heten. Purines zitten van nature in veel voedingsmiddelen. Als je lichaam die afbreekt, komt er urinezuur vrij. Normaal verwijderen de nieren dat via de urine. Maar als er te veel urinezuur is, of als de nieren het niet goed afvoeren, stapelt het zich op. Dan ontstaan er kristallen in de gewrichten. Voeding met veel purines zorgt dus voor meer urinezuur. Dat maakt het extra belangrijk om te letten op wat je dagelijks eet en drinkt.
Producten die je beter kunt vermijden
Bepaalde producten bevatten veel purines en laten het urinezuurgehalte stijgen. Orgaanvlees zoals lever en nier staat bovenaan die lijst. Ook wild, zoals haas en eend, bevat veel purines. Vette vis zoals haring, makreel en sardines is ook een product om mee op te passen. Schaal en schelpdieren, zoals garnalen en mosselen, horen ook in deze categorie. Alcohol, en dan vooral bier, is een bekende veroorzaker van jichtaanvallen. Het remt de uitscheiding van urinezuur door de nieren. Frisdranken met veel fructose, zoals gewone cola, kunnen het urinezuurgehalte ook laten oplopen. Dat geldt ook voor vruchtensappen met toegevoegd suiker.
Wat je wel kunt eten en drinken
Gelukkig zijn er veel producten die prima passen bij een dieet dat jicht zo min mogelijk uitlokt. Groenten zijn over het algemeen goed te eten, ook als ze purines bevatten, zoals spinazie of champignons. Bij mensen met jicht lijken groenten met purines de klachten nauwelijks te verergeren. Magere zuivelproducten zoals magere yoghurt, kwark en halfvolle melk kunnen het urinezuurgehalte juist iets verlagen. Dat maakt ze een goede keuze. Koffie drinken in normale hoeveelheden lijkt ook gunstig te zijn. Thee is een prima alternatief voor frisdrank. Voldoende water drinken is een van de meest genoemde adviezen bij jicht. Twee tot drie liter per dag helpt de nieren om urinezuur goed af te voeren. Citroensap in water voegt ook iets toe, omdat citroenzuur de uitscheiding van urinezuur ondersteunt.
Een gezond gewicht en een regelmatig eetpatroon
Overgewicht verhoogt de aanmaak van urinezuur. Afvallen kan daarom helpen om jichtaanvallen minder vaak te krijgen. Maar let op: heel snel afvallen werkt averechts. Bij een streng crashdieet breekt het lichaam snel veel cellen af, wat tijdelijk juist meer urinezuur geeft. Een geleidelijke aanpak werkt beter. Een dagelijks eetpatroon dat rijk is aan volkoren producten, groenten, fruit en magere zuivel past goed bij het beheersen van jicht. Koolhydraten uit volkorenbrood, rijst en pasta leveren energie zonder de urinezuurwaarden sterk te beïnvloeden. Dat maakt ze een stabiele basis. Wie zijn eetgewoonten langzaam aanpast en voldoende beweegt, geeft zijn lichaam de beste kans om het urinezuur op een gezond niveau te houden.
Veelgestelde vragen
Kan ik af en toe nog vlees eten als ik jicht heb?
Vlees eten bij jicht is mogelijk, maar met mate. Rood vlees zoals rund en varken bevat minder purines dan orgaanvlees of wild. Wit vlees zoals kip is een betere keuze. Het gaat erom dat je de totale hoeveelheid purines per dag laag houdt. Af en toe een kleine portie vlees hoeft geen aanval uit te lokken, zeker als je verder gezond eet en goed drinkt.
Is alcohol bij jicht altijd verboden?
Alcohol is bij jicht niet strikt verboden, maar het verhoogt het risico op een aanval wel duidelijk. Bier heeft de grootste invloed, omdat het zowel purines bevat als de uitscheiding van urinezuur remt. Wijn heeft minder effect dan bier, maar ook wijn kan problemen geven. Water, thee en koffie zijn veiligere keuzes voor dagelijks gebruik.
Helpt citroensap echt bij jicht?
Citroensap heeft een zwak positief effect bij jicht. Het citroenzuur in citroen stimuleert de aanmaak van calciumcitraat in het lichaam. Dat kan helpen bij het afvoeren van urinezuur via de nieren. Een paar druppels citroensap in een glas water toevoegen is een eenvoudige en veilige aanvulling op je dagelijkse drinkgewoonten.
Zijn zuivelproducten goed of slecht bij jicht?
Magere zuivelproducten zijn bij jicht juist gunstig. Onderzoek laat zien dat magere melk, yoghurt en kwark het urinezuurgehalte in het bloed kunnen verlagen. Vette kaassoorten en volle zuivel kun je beter in beperkte hoeveelheden eten. Het vervangen van een deel van je eiwitten door magere zuivel is een verstandige aanpassing.