Het bekendste Van Gogh bloesem schilderij is zonder twijfel Amandelbloesem uit 1890, een groot doek met bloeiende takken tegen een stralend blauwe lucht. Van Gogh schilderde dit werk als geschenk voor zijn pasgeboren neefje, vernoemd naar hemzelf. Het hangt vandaag in het Van Gogh Museum in Amsterdam en behoort tot de meest geliefde schilderijen in de hele collectie.
Wie op zoek is naar dit schilderij, wil meestal weten wat het voorstelt, waarom Van Gogh het maakte en wat het zo bijzonder maakt. Dat leggen we hier stap voor stap uit.
Amandelbloesem: het verhaal achter het schilderij
Vincent van Gogh schilderde Amandelbloesem in februari 1890, terwijl hij verbleef in de psychiatrische inrichting in Saint-Rémy-de-Provence in het zuiden van Frankrijk. Zijn broer Theo had net een zoon gekregen. Theo en zijn vrouw Jo noemden hun zoon Vincent Willem, naar de schilder zelf. Als reactie op dit nieuws maakte Van Gogh dit schilderij als persoonlijk cadeau voor de kleine baby.
De amandelboom bloeide vroeg in het voorjaar, vaak nog voor andere bomen ook maar een blad hadden. Voor Van Gogh stond dat vroege bloeien symbool voor nieuw leven en hoop. Dat maakte de amandelbloesem precies het juiste onderwerp voor een geboortegeschenk. De grote witte en lichtroze bloemen tegen de felblauwe lucht stralen rust en blijdschap uit.
Stijl en invloed van Japanse prenten
De compositie van Amandelbloesem is opvallend anders dan veel andere werken van Van Gogh. De takken vullen het doek van dichtbij, alsof je er middenin staat. Die aanpak is duidelijk geïnspireerd door Japanse houtsneden, die Van Gogh verzamelde en enorm bewonderde. Japanse kunstenaars gebruikten bloesemtakken graag als onderwerp, gefragmenteerd en van dichtbij bekeken, zonder een traditioneel perspectief op de achtergrond.
De blauwe achtergrond is egaal en helder, zonder wolken of extra details. Daardoor komen de bloemen extra sterk naar voren. Dat is een bewuste keuze: Van Gogh wilde de bloei centraal stellen, niet de omgeving. Het resultaat is een schilderij dat bijna decoratief aandoet, maar tegelijk heel persoonlijk is.
Waarom Van Gogh bloesem zo vaak schilderde
Bloesem was voor Van Gogh een terugkerend thema, niet alleen in Amandelbloesem. Eerder, in 1888, schilderde hij in Arles een reeks fruitboomgaarden in bloei: perzikbomen, perenbomen en pruimenbomen. Die werken maakte hij snel achter elkaar in het voorjaar, gedreven door het korte seizoen waarin de bomen bloeiden. Bloesem vergaat snel, en dat urgentiegevoel is in zijn werkwijze te zien.
Van Gogh schreef in brieven aan zijn broer Theo dat hij de bloeiende boomgaarden prachtig vond, vol kleur en leven na de kale winter. Die emotionele band met het onderwerp merk je in de schilderijen: de toetsen zijn energiek, de kleuren helder en de compositie vol beweging.
Het Van Gogh bloesem schilderij bekijken en kopen
Het origineel van Amandelbloesem hangt in het Van Gogh Museum in Amsterdam, inventarisnummer S0176V1962. Het museum heeft het schilderij altijd in de vaste collectie, zodat je het bij een bezoek vrijwel zeker kunt zien. De afmetingen zijn groot voor een Van Gogh: het doek meet 73,3 bij 92,4 centimeter.
Reproducties van dit schilderij zijn een van de populairste museumwinkelartikelen wereldwijd. Je vindt ze als poster, op canvas of als briefkaart. Let op het verschil in kwaliteit: goedkope prints geven de subtiele blauwtinten van het origineel vaak niet goed weer. Een museumreproductie van het Van Gogh Museum zelf geeft doorgaans het meest nauwkeurige kleurresultaat.
Wil je een schilderij in olieverf op canvas laten maken naar dit voorbeeld, dan zijn er gespecialiseerde ateliers die kopieën maken op basis van de originele afmetingen. Dat is uiteraard geen officieel Van Gogh, maar een handgeschilderde reproductie. Prijzen daarvoor lopen uiteen en hangen af van formaat en kwaliteit van de maker.
De betekenis van Amandelbloesem vandaag
Het schilderij heeft een bijzondere familiegeschiedenis. De baby voor wie het gemaakt werd, Vincent Willem van Gogh, groeide op en bewaarde het werk zijn leven lang. Hij was later medeoprichter van het Van Gogh Museum, waar het schilderij nu hangt. Daarmee is de cirkel rond: het geboortegeschenk belandde uiteindelijk in het museum dat zijn naam draagt.
Amandelbloesem is meer dan een mooi schilderij van een bloesemtak. Het is een persoonlijk document van hoop, van nieuw leven, en van de band tussen twee broers. Dat verhaal maakt het Van Gogh bloesem schilderij tot iets meer dan kunst alleen, en verklaart waarom het bij zoveel mensen een bijzondere plek inneemt.