Bekende schilderijen: de iconen, waar ze hangen en hoe je er een herkent

Bezoekers kijken in een museumzaal naar grote oude schilderijen in gouden lijsten
Een beroemd schilderij zien begint met weten of het op zijn plek hangt.

Wie zoekt naar een bekend schilderij, wil meestal een van drie dingen: de naam van een werk dat hij wel kent maar niet kan benoemen, een overzicht van de grote namen, of weten waar hij zo’n schilderij in het echt kan zien. De meeste lijstjes geven alleen het tweede. Ze noemen titel en maker, maar zelden waar het werk nu hangt, of het daar ook echt te zien is, en welke versie je eigenlijk bedoelt. Juist bij de beroemdste schilderijen ligt dat minder vast dan je zou denken: de Nachtwacht wordt op zaal gerestaureerd en het Meisje met de parel was in 2026 een paar weken in Japan. Hieronder staan de iconen op een rij, met wat je moet weten voordat je erheen gaat, en een methode om de naam van een schilderij te vinden.

De bekendste schilderijen ter wereld op een rij

Een officiële ranglijst van bekende schilderijen bestaat niet. Het overzicht hieronder is een keuze uit werken die in internationale en Nederlandse lijstjes van beroemde schilderijen staan, met de gegevens van het museum zelf waar die beschikbaar zijn.

Schilderij Maker Datering Museum Techniek en formaat
Mona Lisa (in Frankrijk La Joconde) Leonardo da Vinci 1503-1519 Louvre, Parijs Olieverf op populierenhout, 79,4 x 53,4 cm
De geboorte van Venus Sandro Botticelli ca. 1485 Uffizi, Florence Tempera op doek, 172,5 x 278,5 cm
De Nachtwacht Rembrandt van Rijn 1642 Rijksmuseum, Amsterdam niet bekend
Meisje met de parel Johannes Vermeer 1665-1667 Mauritshuis, Den Haag niet bekend
De Sterrennacht Vincent van Gogh juni 1889 MoMA, New York Olieverf op doek, 73,7 x 92,1 cm
Zonnebloemen Vincent van Gogh 1889 Van Gogh Museum, Amsterdam niet bekend
De Schreeuw Edvard Munch 1893 Nationaal Museum, Oslo Tempera en oliekrijt op karton, 91 x 73,5 cm

Twee dingen vallen op als je de tabel naast de museumgegevens legt. De Mona Lisa is niet op doek geschilderd maar op een paneel van populierenhout, van 79,4 bij 53,4 centimeter. De Sterrennacht hangt niet in Nederland, ook al is Van Gogh Nederlands: het doek is van het Museum of Modern Art in New York. Wie Van Gogh in Amsterdam wil zien, gaat naar het Van Gogh Museum, dat Zonnebloemen uit 1889 in de collectie heeft. Meer over die reeks staat in het artikel over het schilderij Zonnebloemen.

Bekende schilderijen in Nederland: zo zie je ze echt

Restauratoren werken aan een groot schilderij achter een glazen wand in een museumzaal
Tijdens een restauratie op zaal kijk je vanaf afstand mee achter glas.

Drie van de schilderijen uit de tabel hangen in Nederland. Dat maakt ze bereikbaar, maar niet altijd op de manier die je verwacht. Wie een bezoek plant, doet er goed aan per werk te weten wat er op dit moment speelt.

De Nachtwacht: restauratie terwijl je kijkt

Rembrandt schilderde de Nachtwacht in 1642. Sinds 2019 loopt in het Rijksmuseum Operatie Nachtwacht, een onderzoeks- en restauratieproject aan het schilderij. Na vijf jaar vooronderzoek begonnen acht restauratoren in november 2024 met het verwijderen van de oude vernislaag, die dateert van een restauratie in 1975-1976. Dat gebeurt in een speciaal ingerichte ruimte op zaal: bezoekers kijken vanaf een afstand mee achter een glazen wand.

Voor een bezoek betekent dat twee dingen. Je ziet het schilderij wel, maar niet zoals op de bekende foto’s: er wordt aan gewerkt en je staat verder weg. En er is geen einddatum. De restauratoren zeggen zelf dat het schilderij het tempo bepaalt. Uit het vooronderzoek kwam ook iets dat op weinig plekken wordt verteld: Rembrandt bracht onder de grondlaag een loodhoudende olie aan om het doek tegen vocht te beschermen, omdat het schilderij aan de vochtige buitenmuur van de Kloveniersdoelen in Amsterdam moest hangen.

Meisje met de parel: reist bijna nooit, behalve als het museum dicht is

Het Meisje met de parel is sinds 1902 in het bezit van het Mauritshuis in Den Haag. Het museum leent het schilderij alleen bij hoge uitzondering uit. Eerdere uitzonderingen waren een wereldtournee tussen 2012 en 2014 en een uitlening aan het Rijksmuseum in 2023.

In 2026 kwam er een nieuwe uitzondering bij. Het Mauritshuis was van 24 augustus tot en met 20 september gesloten voor een verbouwing, en in die periode was het schilderij te zien in het Nakanoshima Museum of Art in Osaka. Volgens het weblog van het ministerie van Buitenlandse Zaken waren de kaartjes daar binnen twee dagen uitverkocht en kwam er een loting. Volgens de museumbeschrijving was het werk van 15 augustus tot en met 4 oktober niet in Den Haag te zien. Op 5 oktober meldde de Haagse pers dat het weer op zijn vertrouwde plek in het Mauritshuis hing.

Het Meisje met de parel is overigens geen portret van een bekende vrouw. Het is een tronie: een studie van een opvallend gezicht, een gelaatsuitdrukking of een karakter. Het model van zo’n werk is vrijwel altijd anoniem. Meer over Vermeer en zijn andere werken lees je in het overzicht van schilderijen van Vermeer.

Controleer vóór je gaat

De twee voorbeelden hierboven laten zien dat een beroemd schilderij niet altijd hangt waar de lijstjes zeggen. Een restauratie, een verbouwing of een tentoonstelling elders kan betekenen dat je voor een lege wand of een glazen scherm staat. Kijk daarom vlak voor je bezoek op de website van het museum zelf, en zoek op de titel van het werk in combinatie met “tijdelijk niet te zien”.

Een schilderij herkennen: zo vind je de naam

Hand houdt een telefoon met een foto van een schilderij naast een kunstboek
Met een foto en een paar steekwoorden vind je vaak de naam van een werk.

Bij bekende schilderijen speelt vaak een andere vraag dan “welke zijn er”, namelijk “hoe heet dat ene schilderij”. Je hebt het op een poster, in een quiz of in een film gezien en weet de titel niet meer. Dit stappenplan helpt.

  1. Beschrijf wat je ziet in een paar woorden. Onderwerp, kleur en houding: “meisje met blauwe tulband en parel”, “schreeuwende figuur op een brug”, “sterrenhemel met dorp”. Zoek met die woorden plus het woord schilderij.
  2. Zoek met de afbeelding zelf. Heb je een foto of screenshot, gebruik dan omgekeerd zoeken op afbeelding in je zoekmachine.
  3. Bevestig bij het museum. Heb je een titel gevonden, zoek die dan op in de online collectie van het museum dat het werk bezit. Daar staan de officiële titel, de datering en het formaat. Zo voorkom je dat je een kopie of een werk “in de stijl van” aanziet voor het origineel.
  4. Kom je er niet uit, gebruik dan de databank van het RKD. Het RKD, het Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, is het kennisinstituut voor de beeldende kunst uit de Nederlanden. Via RKD Research doorzoek je databases met miljoenen kunsthistorische gegevens over kunstenaars en kunstwerken. Omdat het RKD zich richt op kunst uit de Nederlanden, is dit vooral nuttig bij Nederlandse en Vlaamse schilders.
  5. Let op welke versie je bedoelt. Sommige beroemde schilderijen bestaan in meerdere versies. De Schreeuw van Munch is daar het duidelijkste voorbeeld van: er zijn twee geschilderde versies, twee in pastel en een zwart-witlitho uit 1895. De geschilderde versie uit 1893 is van het Nationaal Museum in Oslo, de tweede geschilderde versie is van het Munchmuseum en dateert van niet eerder dan 1910. Wie een plaatje van De Schreeuw ziet, ziet dus niet altijd het werk uit de tabel.

Weet je de kunstenaar al, maar niet het werk, dan helpt het om te weten bij welke periode hij hoort. De renaissance, de Gouden Eeuw en het kubisme hebben elk hun eigen kenmerken, en wie die herkent, weet sneller waar hij moet zoeken.

Bekende schilderijen per periode en kunstenaar

De tabel bovenaan is een greep. Wie verder wil, kan per periode of per schilder dieper gaan:

Het duurste schilderij is niet het bekendste

Bekend en duur worden vaak door elkaar gehaald. Het duurste schilderij dat ooit op een veiling werd verkocht, is de Salvator Mundi, toegeschreven aan Leonardo da Vinci. Het werk ging op 15 november 2017 bij Christie’s in New York weg voor 450,3 miljoen dollar. Wie zoekt naar het duurste schilderij, zoekt dus iets anders dan wie het bekendste zoekt: de Salvator Mundi staat niet in de tabel bovenaan dit artikel.

Veelgestelde vragen over bekende schilderijen

Wat is het bekendste schilderij ter wereld?

Daar is geen officiële meting van. In twee internationale top-10-lijsten die op 25 oktober 2026 zijn bekeken, staat de Mona Lisa van Leonardo da Vinci op nummer één. Ze hangt in het Louvre in Parijs.

Is het Meisje met de parel een portret?

Nee. Volgens de museumbeschrijving is het een tronie, een studie van een gezicht of karakter. Wie het model was, is niet bekend.

Kan ik de Nachtwacht nu zien?

Ja, in het Rijksmuseum in Amsterdam, maar tijdens de restauratie kijk je vanaf een afstand achter een glazen wand mee. Hoe lang de restauratie nog duurt, is niet bekend.

Waar hangt De Sterrennacht van Van Gogh?

In het Museum of Modern Art (MoMA) in New York, niet in Nederland.

Lees ook: Karel Appel schilderijen: wat je moet weten over zijn werk

Laatst gecontroleerd op 25 oktober 2026.

De beelden in dit artikel zijn digitaal gemaakt ter illustratie.