Een bekend schilderij herken je meteen, zelfs als je de naam niet weet. De Mona Lisa van Leonardo da Vinci, de Sterrennacht van Van Gogh of de Nachtwacht van Rembrandt: sommige doeken zijn zo diep in onze cultuur geworteld dat ze wereldwijd worden herkend. Maar wat maakt een schilderij echt beroemd, en welke werken horen bij de absolute top?
Dit overzicht laat je kennismaken met de bekendste schilderijen uit de kunstgeschiedenis, verspreid over verschillende tijdperken en stijlen. Van renaissance tot symbolisme, van portret tot landschap.
De bekendste schilderijen ter wereld
De Mona Lisa (rond 1503-1519) van Leonardo da Vinci staat al eeuwen op de eerste plaats als het gaat om bekende schilderijen. Het werk hangt in het Louvre in Parijs en trekt jaarlijks miljoenen bezoekers. De raadselachtige glimlach van de geportretteerde vrouw blijft mensen fascineren. Het schilderij is klein, slechts ongeveer 77 bij 53 centimeter, wat veel bezoekers verrast.
Op korte afstand volgt de Nachtwacht (1642) van Rembrandt van Rijn. Dit enorme doek hangt in het Rijksmuseum in Amsterdam en is het bekendste schilderij van Nederland. Het stelt een schuttersgilde voor in volle beweging, iets wat voor die tijd bijzonder vernieuwend was. Rembrandt schilderde geen statisch groepsportret, maar een dynamische scène met licht en schaduw als hoofdrol.
Vincent van Gogh schilderde De Sterrennacht in 1889, vanuit zijn kamer in een psychiatrische instelling in Saint-Rémy-de-Provence. De wervelende lucht boven een slaperig dorp is een van de meest herkenbare beelden in de westerse kunst. Het werk hangt nu in het Museum of Modern Art (MoMA) in New York.
Bekende schilderijen uit de renaissance en barok
De Geboorte van Venus (circa 1485) van Sandro Botticelli is een icoon uit de vroege renaissance. De godin Venus rijst op uit de zee op een schelp. Het werk hangt in de Uffizi-galerij in Florence en is een van de best bewaarde grote schilderijen uit die periode.
Het Meisje met de parel (circa 1665) van Johannes Vermeer is vaak het “Mona Lisa van het Noorden” genoemd. Het kleine werk, te zien in het Mauritshuis in Den Haag, trekt de aandacht door de directe blik van het meisje en de glinstering van de parel. Vermeer schilderde het niet als portret van een specifieke persoon, maar als een zogenaamd tronie: een studie van een gezichtsuitdrukking.
De Schepping van Adam (voltooid circa 1512) van Michelangelo is technisch gezien een fresco op het plafond van de Sixtijnse Kapel in Vaticaanstad, maar wordt breed beschouwd als een van de bekendste afbeeldingen uit de kunstgeschiedenis. De bijna-aanrakende vingers van God en Adam zijn wereldwijd een herkenbaar beeld.
Bekende schilderijen uit de 19e en vroege 20e eeuw
De Schreeuw (1893) van Edvard Munch is misschien wel het meest emotionele werk in dit overzicht. De vervormde figuur met wijd open mond en ogen staat symbool voor angst en existentieel onbehagen. Er bestaan meerdere versies van dit schilderij. Het origineel bevindt zich in de Nationale Galerij in Oslo.
Gustav Klimt schilderde het Portret van Adele Bloch-Bauer I in 1907. Dit werk, ook wel de Gouden Adele genoemd, is een van de beroemdste schilderijen van Klimt. De rijke gouden achtergrond en de gedetailleerde patronen maken het onmiskenbaar zijn werk. Het hangt tegenwoordig in de Neue Galerie in New York, na een lange juridische strijd over de eigendom.
De Volharding der Herinnering (1931) van Salvador Dalí, beter bekend als “de smeltende horloges”, is het bekendste voorbeeld van het surrealisme. Het kleine doek (slechts 24 bij 33 centimeter) staat bol van symboliek rondom tijd en bewustzijn en hangt in het MoMA in New York.
Wat maakt een schilderij beroemd?
Beroemdheid in de kunst ontstaat zelden door één factor. Vakmanschap speelt een rol, maar ook de context: wie het schilderde, wanneer, onder welke omstandigheden en hoe het daarna door de tijd werd ontvangen. De Mona Lisa was voor de diefstal in 1911 lang niet zo wereldberoemd als daarna. Dankzij de media-aandacht rondom de diefstal en de terugkeer van het werk groeide het uit tot een legende.
Ook musea en tentoonstellingen bepalen de bekendheid van een werk. Schilderijen die in grote, goed bezochte musea hangen, zoals het Louvre, het Rijksmuseum of het MoMA, krijgen veel meer aandacht dan werken in kleine collecties. Reproductie speelt eveneens een grote rol: hoe vaker een beeld wordt gebruikt in boeken, op posters of in de media, hoe dieper het zich nestelt in het collectieve geheugen.
Overzicht: bekende schilderijen op een rij
| Schilderij | Kunstenaar | Jaar | Locatie |
|---|---|---|---|
| Mona Lisa | Leonardo da Vinci | circa 1503-1519 | Louvre, Parijs |
| De Nachtwacht | Rembrandt van Rijn | 1642 | Rijksmuseum, Amsterdam |
| De Sterrennacht | Vincent van Gogh | 1889 | MoMA, New York |
| De Geboorte van Venus | Sandro Botticelli | circa 1485 | Uffizi, Florence |
| Meisje met de parel | Johannes Vermeer | circa 1665 | Mauritshuis, Den Haag |
| De Schreeuw | Edvard Munch | 1893 | Nationale Galerij, Oslo |
| Gouden Adele | Gustav Klimt | 1907 | Neue Galerie, New York |
| De Volharding der Herinnering | Salvador Dalí | 1931 | MoMA, New York |
Veelgestelde vragen over bekende schilderijen
Wat is het beroemdste schilderij ter wereld?
De Mona Lisa van Leonardo da Vinci wordt algemeen beschouwd als het bekendste schilderij ter wereld. Het hangt in het Louvre in Parijs en trekt elk jaar miljoenen bezoekers.
Wat is het bekendste Nederlandse schilderij?
De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn, te zien in het Rijksmuseum in Amsterdam, is het bekendste schilderij van Nederland en een van de meest besproken werken uit de Gouden Eeuw.
Welk schilderij is het duurste ooit verkocht?
Salvator Mundi, toegeschreven aan Leonardo da Vinci, werd in 2017 geveild voor ruim 450 miljoen dollar. Daarmee is het het duurste schilderij dat ooit publiekelijk werd verkocht.
Is het Meisje met de parel een portret?
Niet in de traditionele z